Opis Pabianic

Kościół i parafia ewangelicko-augsburska.

Pabianicka parafia ewangelicka założona została w roku 1818 i oprócz miasta obejmowała 27 wsi. Niedługo później zapadła decyzja o budowie kościoła. Na lokalizację wybrano plac przy ówczesnym Rynku Nowego Miasta.

Prace rozpoczęły się w roku 1827, jednak wkrótce okazało się, że nieukończony jeszcze kościół trzeba było w większości rozebrać. Pabianice położone są na bagnistym i niestabilnym terenie o czym świadczą chociażby przypory w murach dworu i kościoła św. Mateusza. Trzeba było lepiej odwodnić teren, a prace rozpocząć od nowa.

Kościół poświęcono w roku 1832. Projektantem budowli był Franciszek Reinstein. Początkowo posiadał drewnianą dzwonnicę, którą zdjęto podczas przebudowy w latach 1875-1876 i przeniesiono na cmentarz. Zastąpiona została nową, murowaną. Budowlę ozdobiono również figurami apostołów: św. Piotra i św. Pawła. Podziwiać je można na froncie świątyni. Wykonał je znany rzeźbiarz warszawski, Aleksander Pruszyński.

Kościół ewangelicki w Pabianicach.

Warte uwagi jest też wnętrze kościoła. Ołtarz posiada dwie kondygnacje, z których wyższa jest amboną. W jego centralnej części umieszczony jest obraz pędzla Wojciecha Gersona przedstawiający Jezusa w Ogrodzie Oliwnym. Hojni byli pabianiccy fabrykanci wyznania ewangelickiego, którzy wykładali sumy na kościół i jego wyposażenie. Ciekawym elementem wnętrza jest również zabytkowy licznik poboru gazu z początku XX wieku (kościół posiadał ogrzewanie gazowe).

Świątynia miała gwarne sąsiedztwo. Położenie jej obok Nowego Rynku nie podobało się wiernym. Na skutek protestów zdecydowano o likwidacji rynku w roku 1852. Na jego miejscu pastor założył ogród miejski. Dziś pozostałością po Nowym Rynku jest mały ogród przy świątyni, oraz skwerek między kościołem, a domem handlowym „Trzy korony”, które dzieli ruchliwa ulica Kilińskiego, oraz skrzyżowanie z ulicą Zamkową. Obecnie terminem „nowy rynek”, lub „duży rynek” określa się największe targowisko miejskie położone przy ul. Moniuszki.

Kościół ewangelicki w Pabianicach.

Po zakończeniu II wojny światowej ewangelicy nie mogli odprawiać nabożeństw w swoim kościele i zmuszeni byli korzystać z kaplicy na cmentarzu. Było tak do roku 1950. Obecnie odnowiony zabytek jest wykorzystywany przez ewangelików. Odbywają się tu też koncerty muzyczne. Wnętrza szczycą się wspaniałą akustyką. Obok kościoła znajduje się budynek plebanii parafii ewangelicko-augsburskiej, wzniesiony w latach 1900-1902 w stylu neogotyckim.

Tekst: Tomek Szwagrzak

Zdjęcia: Tomek Szwagrzak